News Ticker

Kiedy Polska została Polską

Obraz 412Początki naszej państwowości od lat stanowią frapujący i pełny niedomówień obszar do dyskusji dla zawodowych historyków i pasjonatów epoki średniowiecza. Wiele uogólnień i nie popartych żadnymi faktami historycznymi spekulacji zamiast rozjaśnić, tylko zafałszowało prawdziwy obraz prapoczątków piastowskiej Polski.

Pierwsze główne pytania dotyczące naszych najgłębszych korzeni powinny brzmieć : od kiedy ziemie zamieszkiwane przez słowiańskich władców zostały nazwane Polską, jakie jest pochodzenie tej nazwy i kto jest jej autorem?

Najpopularniejsze i od lat przyjmowane pochodzenie nazwy POLSKA wiąże się z mocno hipotetycznym istnieniem mitycznego plemienia Polan, które miało stać się protoplastą kraju nad Wartą. Według Aleksandra Gieysztora : „Polska. Nazwa kraju Polan, potem Wielkopolski i całej monarchii polskiej, łac. Polonia (…)” (1970b, s.187)

Tymczasem takie uproszczenie naszych pra korzeni wydaje się być coraz bardziej dyskusyje.

Najstarszym, jednoznacznie potwierdzonym przekazem z końca IX w. jest „Opis grodów i ziem z północnej strony Dunaju”, sporządzony w Ratyzbonie w roku 845 przez anonimowego mnicha, zwanego „geografem bawarskim”. Autor w tym opisie wymienia pięćdziesiąt osiem plemion zachodniosłowiańskich żyjących na wschód od Łaby i na północ od Dunaju. Przy większości z plemion podaje ilość osad, jakie wtedy istniały na jego terenie.

Tajemniczy mnich prowadząc swój opis wzdłuż obecnych szlaków komunikacyjnych, czyli głównych rzek, wymienia m. in. wielkie plemiona północy kontynentu : Goplan (okolice jeziora Gopło), posiadających 400 grodów i Wieletów (Słowian połabskich), mających 95 osad. Wylicza także odległych od obecnych polskich terenów Duńczyków, Czechów, czy naddnieprzańskich Uliczów ( 118 osad). Wspomina również o tak nielicznych społecznościach, jak Glinianie (dzisiejsza Brandenburgia) – 7 osad, oraz Oblanie ( środkowa Łaba) – 8 osad.

Obszar obecnej Wielkopolski zamieszkiwało bliżej nieznane plemię Miloxi, prawdopodobnie Mogilianie rządzący się w 67 osadach. Międzyrzecze Warty i Noteci zasiedlali Zariuani/Zuireani, czyli Żarowianie. Plemię, które swoją nazwę zawdzięcza prowadzeniu intensywnej gospodarki wypaleniskowej. Pod przyszłe uprawy wypalali rozległe obszary puszcz.

Niestety w tym szczegółowym zestawieniu w ogóle nie występuje plemię Polan z jakiego miał się wywodzić ród przyszłych Piastów.

Czy możliwe, żeby na sto dwadzieścia jeden lat przed chrztem dworu Mieszka I w ogóle nie istniało plemię, które miało zapoczątkować historię największego państwa środkowo wschodniej Europy? Kraju, jaki przetrwał ponad 1000 lat będąc ważnym członkiem cywilizacji zachodnioeuropejskiej?

Mediewiści badający historię rodzimego średniowiecza usiłują na siłę odnaleźć źródłosłów nazwy Polska, w podobnej fonetycznie nazwie jakiegoś północno – zachodniego plemienia Słowian. A do słowa Polska najbardziej pasuje plemię Polan. Skoro istnieli Wiślanie, Bużanie i Morawianie, czemu nie mieliby żyć również Polanie?

Stworzono nawet karkołomną chronologię dziejów, według której przodkami piastowskich Polaków mieli być Żarowianie, którzy po wypaleniu lasów i rozpoczęciu uprawy powstałych na ich miejscu pól automatycznie stali się Polanami. Czysta średniowieczna fantastyka, nie znajdująca żadnego poparcia w dokumentach z epoki.

Kolejnym, tym cenniejszym, bo krajowym, historycznym dokumentem potwierdzającym nieistnienie słowa POLSKA do końca X wieku jest akt „Dagome iudex”. Ten zapis jest chyba najbardziej tajemniczym dokumentem wczesnego średniowiecza. Został sporządzony po roku 990, a jeszcze przed śmiercią księcia Mieszka I, który zmarł 25 marca 992 r. Stanowi opis państwa Schinesghe , prawdopodobnie państwa gnieźnieńskiego. Jest aktem symbolicznego i wręcz feudalnego oddania przez Mieszka I wraz ze żoną Odą i dziećmi, całego swojego księstwa pod opiekę Stolicy Apostolskiej.

Skoro sam Mieszko I nazywa terytorium, którym włada państwem Schinesghe, to jest to najlepszy dowód na to, że w tym czasie nie istniała jeszcze nazwa POLSKA.

Tym samym nazwanie aktu chrztu dworu księcia Mieszka I w roku 966 chrztem Polski jest historyczną nadinterpretacją i wyprzedzaniem dopiero mających nastąpić faktów.

Chronologicznie ostatnim dokumentem potwierdzającym brak nazwy naszego kraju jeszcze w roku 1000 jest dokument podyktowany przez samego cesarza Ottona III podczas id marcowych, 8 – 15 marca 1000 r. : „ w Sklawanii [ u Słowian] w mieście Gnieźnie, gdzie spoczywa ciało błogosławionego męczennika Adalberta [ Wojciecha]”. W Sklawanii, a nie Polanii, Polonii, czy Polsce.

Kto w takim razie jest autorem nazwy naszej Ojczyzny i od kiedy zaczęła ona naprawdę obowiązywać?

Pierwszym dokumentem, w którym występuje fonetycznie zbliżona nazwa Polski jest pierwszy żywot biskupa praskiego, św. Wojciecha tzw. „Vita I” (Żywot I) autorstwa opata klasztoru św. św. Bonifacego i Aleksego. Opat Jan Canaparius pisał w nim od roku 999 (początki tworzenia „Vita I”) że brat Wojciech wziął udział w wyprawie wojennej wraz z „Bolesławem księciem Palanów” (cum Bolizlauo P a l a n i o r u m duce ; Vita I, 25).

Skąd opat odległego, rzymskiego klasztoru wiedział, że Bolesław był księciem Palanów? Prawdopodobnie od informatora, który przyjechał do opactwa na przełomie tysiąclecia (999r./1001r.). Pewnie był nim słowiański uczestnik tragicznej misji św. Wojciecha, któremu udało się przeżyć spotkanie z pogańskim Prusami. W „Vita I” i „Vita II” autor wymienia go pod chrześcijańskim imieniem prezbitera Benedykta, noszącego poprzednio pogańskie imię Bogusza.

To prawdopodobnie właśnie ów Bogusza vel Benedykt był tym, który przekazał jako pierwszy fonetyczną nazwę Polonia, mylnie zapisaną Palania. Tym samym mógł być autorem nazwy naszego kraju.

Następnym „słowem pisanym”, po raz pierwszy używającym prawidłowej nazwy POLONIA są „Roczniki kwedlinburskie” z 1002 r. wspominające „Bolesława księcia Polonii” ( Bolizlavonem P o l o n i a e duce; MGH SS, 3).

Myślę, że ostateczne powstanie nazwy naszego kraju zawdzięczamy sukcesowi Zjazdu Gnieźnieńskiego, czyli spotkaniu przy grobie św. Wojciecha księcia Bolesława Chrobrego z cesarzem Ottonem III w 1000 r.

Po utworzeniu na terenie księstwa arcybiskupstwa, określeniu stabilnych, rozległych granic państwowych i olbrzymim podniesieniu znaczenia samego księcia Bolesława przez odwiedzenie go, wbrew ówczesnej politycznej etykiecie przez samego Króla Niemiec i Świętego Cesarza Rzymskiego – Ottona III, wprost konieczne było nadanie nowej nazwy coraz dynamiczniej rozwijającemu się państwu. Trzeba było wymyślić spójne określenie która będzie jednoczyło, a nie dzieliło wszystkie obecne i przyszłe plemiona należące do związku politycznego pod przywództwem Bolesława Chrobrego.

Nie mogła to być nazwa jednego z plemion wchodzących w skład organizacji państwowej, bo inne nacje czułyby się tym dotknięte. Wspólną cechą całości ziem księcia Bolesława były pola uprawne wydzierane dzikiej kniei, dodatkowo podkreślające rolniczy charakter księstwa. Stąd przystanie na przywiezioną z Rzymu nazwę POLONIA, być może bez świadomości, że pierwotnie określenie to „wywiózł” tam nasz rodak towarzyszący przed laty w misyjnej podróży biskupowi Wojciechowi.

Można przypuszczać, że Otton III jadąc z Rzymu do Gniezna zabrał ze sobą przepisane zapiski jeszcze nie skończonego „Vita I” z etnonimem P a l a n i, w celu rozpowszechniania po drodze kultu św. Wojciecha (J. Karwasińska 1959r., 1996r., s. 234, 237). Ponieważ nazwa to była już rozpowszechniana przez samego cesarza, chętnie przyjęła się na gnieźnieńskim dworze.

Ostatecznym i oficjalnym potwierdzeniem uznania przez Bolesława Chrobrego nazwy Polska na nazwanie całości swoich ziem jest wybicie po roku 1005 (Suchodolski) dwustronnego denara książęcego z jednoznaczną deklaracją „władca Polski” (Prince[p]s P O L O N I E)

I tak po kilku wiekach współistnienia różnych słowiańskich plemion na obszarze pomiędzy Bałtykiem, Prusami, Rusią, Krakowem i Odrą powstało księstwo Bolesława Chrobrego o aktualnej do dnia dzisiejszego nazwie POLSKA.

 

Jarosław Lewandowski

Źródło : P. Urbańczyk „Zanim Polska została Polską.”

 

 

                                                                                 

                                                                                                                                  

 

 

 

 

 

1 Comment on Kiedy Polska została Polską

  1. Marcin Skalski-Truskolaski // 30 stycznia 2016 at 17:42 // Odpowiedz

    Podobny problem mają Francuzi bowiem umierający Roland „ku Francji obrócił twarz”…tyle,ze Francji wtedy nie było,a sam bohater był rycerzem cesarskim ;-).Przemawia do mnie teza,że być może to właśnie cesarz rzymski jest ojcem chrzestnym Polonii.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie pojawi się na stronie.


*